facebook link

Zofia Nałkowska

Zofia Nałkowska urodziła się 10 listopada 1884 roku w Warszawie.

Zamieszkiwała w Wołominie, w Kielcach, później w Krakowie, Grodnie oraz niedaleko Wilna. W okresie międzywojennym wykonywała prace dla polskiego rządu, w Biurze Propagandy Zagranicznej. Po powrocie do Warszawy w 1926 roku podjęła się prowadzenia salonu literackiego. Później podróżowała po Europie. Była wiceprezesem polskiego PEN-Clubu, działała też w Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich, wreszcie była również posłanką na Sejm Ustawodawczy. W 1904 roku poślubiła Leona Rygiera poetę, prozaika i pedagoga. Jej drugim mężem był podpułkownik Jan Jurą-Gorzechowski działacz PPS i organizator Legionów.

Debiutowała mając zaledwie 14 lat – wierszem pt. “Pamiętam”, z kolei jej pierwszym utworem prozą było opowiadanie zatytułowane “Orlica”, ogłoszone w 1903 roku. Wiersze swoje zamieszczała w czasopismach, m.in. w modernistycznej warszawskiej “Chimerze”. Szybko jednak zdecydowała się porzucić poezję dla prozy. Była związana z nurtem młodopolskim. W 1933 roku Nałkowska została pierwszą i jedyną kobietą, członkinią Polskiej Akademii Literatury. Jej dom był ośrodkiem życia literackiego, sprowadzając w progi jego właścicielki wielu wybitnych, którym przewodziła właśnie Zofia Nałkowska. Pisarka wśród wielu otrzymanych później wyróżnień dostała też nagrody państwowe w 1936 i 1953, a także w roku 1936 Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury.

W pierwszym okresie twórczości Zofia Nałkowska pisała utwory powieściowe o charakterze psychologiczno-obyczajowym, utrzymane w młodopolskiej poetyce, gdzie najważniejszym wątkiem była sytuacja społeczna i życie wewnętrzne ukazywanych tam kobiet (np. “Lodowate pola”). W prozie Nałkowskiej później – już po I wojnie, coraz większą rolę zaczęły odgrywać zagadnienia społeczno-polityczne. Z kolei na początku lat trzydziestych Zofia Nałkowska spróbowała swoich sił w roli dramatopisarki (chociażby w  “Domu kobiet”). Natomiast już po okresie osobliwego “romansu z teatrem” Nałkowska wróciła do  powieści, publikując wreszcie w 1935 roku jedną ze swych najważniejszych książek, mianowicie “Granicę”.  Jest to historia niejakiego Zenona Ziembiewicza, który będąc studentem, z czasem może zostać spełnionym prezydentem miasta, lecz nieszczęśliwie wikła się w nieprzyjemne miłosne stosunki. Tuż przed wybuchem II wojny światowej, ukazała się jeszcze pozycja literacka Nałkowskiej pt. “Niecierpliwi”. To powieść psychologiczna, którą autorka osadziła w środowisku przedstawicieli małomiasteczkowej inteligencji.

 Z czasem jednak Nałkowska zaczęła coraz większą wagę przywiązywać do tematów związanych ze stroną psychologiczną człowieka, do ludzkich uczuć w trakcie różnych sytuacji życiowych. Momentem zwrotnym w twórczości pisarki był czas II wojny światowej.  Powstały wtedy dzienniki wojenne, w których mierzy się Nałkowska chociażby ze świadomością skrajnego zagrożenia czy nawet bliską myślą o własnej śmierci, ukazała się też powieść na wskroś wojenna, pt. “Węzły życia”.

W 1946 roku ukazały się słynne “Medaliony”, zbiór opowiadań o zbrodniach dokonanych przez hitlerowców, arcydzieł prozy wstrząsającej ale bardzo oszczędnej. Książka była owocem odbytej przez autorkę pracy w Głównej Komisji Badań Zbrodni Niemieckich. W swych krótkich tekstach, posługując się niezwykle ascetyczną, mocno obiektywizującą narracją, Zofia Nałkowska przedstawia losy ofiar i ocalonych. A przy tym ogrom nieuzasadnionego cierpienia ludzi. Dość reportażowy oraz powściągliwy styl “Medalionów” połączyła ze swoją głęboką empatią, co daje się odczuć na każdym kroku lektury dzieła.

Zmarła w Warszawie 17 grudnia 1954 roku, spoczęła na warszawskich Powązkach. W 1989 roku otwarto Muzeum Zofii Nałkowskiej w Grodnie, a w 1992 roku wołomińskie Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich “na Górkach”.

 

Źródło:

https://zyciorysy.info/zofia-nalkowska/


 


Punkt cyfrowego wsparcia seniorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Narodowy program rozwoju czytelnictwa Biblioteka narodowa Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa Logo warszawskich bibliotek msib

 


ZNAJDZIESZ NAS NA:

Facebook

BĄDŹ NA BIEŻĄCO:

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 


POLECANE LINKI

 

KONTAKT

POLITYKA COOKIES

Projekt i wykonanie: AI