facebook link

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk „Litwos" (ur. 5 maja1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey)- polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w.

Urodził się we wsi Wola Okrzejska w powiecie łukowskim w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie. W 1866 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Zgodnie z wolą rodziców zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej Warszawskiej, jednak zrezygnował z medycyny i podjął studia prawnicze, by w ostateczności przenieść się na wydział filologiczno- historyczny. Zdobył tam gruntowną znajomość literatury i języka staropolskiego.

Prawdopodobnie w tym czasie napisał swoją pierwszą (niepublikowaną) powieść -Ofiara. Pracował także nad swoją pierwszą opublikowaną powieścią - Na marne. Pierwszą próbę literacką podjął jeszcze w 1867 r., gdy napisał wierszowany utwór Sielanka młodości, odrzucony przez Tygodnik Ilustrowany. Sienkiewicz pisał pod pseudonimem Litwos do Gazety Polskiej oraz Niwy. W 1872 r. wydał powieść Na marne oraz Humoreski z teki Worszyłły, a następnie Stary sługa (1875), Hania (1876), oraz Selim Mirza (1877). Bywał w popularnych w owym czasie salonach warszawskich: u swej krewnej Jadwigi Łuszczewskiej znanej pod literackim pseudonimem Deotyma oraz u aktorki Heleny Modrzejewskiej. W lutym 1876 r. wraz z Heleną Modrzejewską i grupą znajomych wybrał się w podróż do USA. Z tego okresu pochodzą Listy z podróży do Ameryki; drukowane w Gazecie Polskiej zyskały sobie szerokie uznanie czytelników. Pisał też Szkice węglem (1876). Pod wpływem podróży do Stanów Zjednoczonych napisał kilka dalszych utworów: Komedia z pomyłek (1878),Przez stepy (1879), Za chlebem (1880), W krainie złota (1881), Latarnik (1881 ), Wspomnienie z Maripozy (1882), Sachem (1883).W roku 1878 napisał nowelę Janko Muzykant.

18 sierpnia 1881 roku ożenił się z Marią Szetkiewiczówną Z małżeństwa tego pochodzą dzieci: Henryk Józef i Jadwiga Maria. Małżeństwo nie trwało długo, gdyż 19 października 1885 roku w wieku 31 lat Maria zmarła na gruźlicę.

W 1880 napisał utwór historyczny Niewola tatarska i pracował nad powieścią historyczną Ogniem i mieczem. Powieść ta (podobnie zresztą jak kolejne części Trylogii) przyniosła pisarzowi wielką popularność i spotkała się z nadzwyczajnym odbiorem społecznym. Wkrótce pisarz rozpoczął prace nad kolejną częścią Trylogii - Potopem, następnie wydał trzecią część Trylogii - Pana Wołodyjowskiego. Trylogia wyniosła Sienkiewicza na szczyty popularności i uczyniła z niego najpopularniejszego polskiego pisarza. Po napisaniu trylogii Sienkiewicz napisał nowelę Ta trzecia (1888), z życia cyganerii. W 1890 roku włączył się w organizację roku Mickiewiczowskiego. W  styczniu 1891 wyruszył w podróż do Afryki. Podróż ta zaowocowała Listami Afryki. W 1891 roku ukazało się książkowe wydanie Bez dogmatu. W 1892 r. Sienkiewicz podpisał umowę na powieść Rodzina Połanieckich (której książkowe wydanie ukazało się w 1895 roku), w tym samym roku prasa donosiła, że pisarz przystąpił do prac nad powieścią z czasów krzyżackich, w 1893 rozpoczął przygotowania do powieści Quo vadis, a latem 1894 odczytał w Zakopanem fragmenty Krzyżaków.·

W październiku 1894r. powieść Rodzina Połanieckich oraz pierwsze rozdziały Quo vadis, które ukazały się drukiem od marca 1895 roku w warszawskiej "Gazecie Polskiej", krakowskim "Czasie" oraz "Dzienniku Poznańskim" (do lutego 1896 roku). Wydanie książkowe pojawiło się niedługo później i zrobiło zawrotną karierę w całej Europie. W roku 1896 Henryk Sienkiewicz rozpoczął prace nad nową powieścią Krzyżacy, którą ukończył po czterech latach, w roku 1900.

W czerwcu 1900 roku pisarz wziął udział w uroczystościach jubileuszowych Uniwersytetu Jagiellońskiego gdzie otrzymał doktorat honoris causa. W ciągu całego roku odbywały się w Krakowie, Poznaniu i Lwowie uroczystości jubileuszowe 25-lecia pracy twórczej Sienkiewicza. 22 grudnia ukoronowała je wspaniała uroczystość w sali ratusza warszawskiego, na której pisarzowi wręczono akt własności Oblęborka, majątku ziemskiego na Kielecczyźnie, jako daru narodowego. Henryk Sienkiewicz angażował się w wiele akcji  społecznych. Pomnikiem jego działalności społecznej stało się między innymi sanatorium przeciwgruźlicze dla dzieci na Bystrem i kościół w Zakopanem. W Oblęgorku utworzył ochronkę dla dzieci. W 1901 roku napisał odezwę w sprawie dzieci polskich we Wrześni. Odezwą tą rozpoczął swoją kampanię antypruską, którą prowadził do końca życia.

W 1904 roku poślubił swą cioteczną siostrzenicę Marię Babską,

W 1905 roku był jednym z założycieli Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej. Był także członkiem Towarzystwa Tajnego Nauczania w Warszawie.

20 sierpnia 1905 r. Sienkiewicz ukończył powieść Na polu chwały, która miała być początkiem nowej trylogii. 10 grudnia 1905 roku otrzymał literacką nagrodę Nobla za "wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu" i "rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie w ducha narodu"

W 1906 roku pisarz odrzucił propozycję kandydowania do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego, został jednak przewodniczącym "centralnego" komitetu wyborczego, utworzonego przez przedstawicieli Narodowej Demokracji, Partii Polityki Realnej i Polskiej Partii Postępowej.

W latach 1910 - 1911 w „Kurierze Warszawskim” ukazała się w odcinkach powieść dla młodzieży W pustyni i w puszczydomykająca przeszło czterdziestoletnią karierę pisarską Henryka Sienkiewicza.

Wybuch I wojny światowej (1914) zaskoczył Sienkiewicza w Oblęgorku, skąd przez Kraków i Wiedeń wyruszył do Szwajcarii. Przy współudziale Antoniego Osuchowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego zorganizował w Vevey Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, przesyłający pieniądze, lekarstwa, żywność i odzienie do kraju niszczonego przez walczące armie.

Pisarz zmarł nie ukończywszy pracy nad swym ostatnim dziełem – powieścią z epoki napoleońskiej "Legiony" (utwór ukazał się pośmiertnie w 1918).


 


Punkt cyfrowego wsparcia seniorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego WPEK i Zintegrowany Program Rewitalizacji Narodowz program rozwoju czytelnictwa Biblioteka narodowa Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa msib Fundacja ksk

 


ZNAJDZIESZ NAS NA:

Facebook

BĄDŹ NA BIEŻĄCO:

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 


POLECANE LINKI

 

KONTAKT

POLITYKA COOKIES

NEWSLETTER

Projekt i wykonanie: AI