facebook link

Jarosław Iwaszkiewicz

JAROSŁAW  IWASZKIEWICZ

20.02.1894 – 02.03.1980

125 ROCZNICA URODZIN

Pisarz ,poeta, eseista, tłumacz, współtwórca grupy poetyckiej Skamander, współpracownik Wiadomości Literackich, wieloletni redaktor naczelny Twórczości.

 

Jarosław Iwaszkiewicz urodził się w 1894 roku w miejscowości Kalnik na Ukrainie w rodzinie ziemiańskiej. Naukę rozpoczął w 1902 w szkole w Warszawie, w 1904 przeniósł się wraz z rodziną do Elizawetgradu (dziś Kirowohrad), gdzie uczęszczał do liceum, a od 1909 mieszkał i uczył się w Kijowie. W liceum, w związku z poznaniem uzdolnionych artystycznie kolegów  oraz nauczycieli, podjął pierwsze próby twórcze, głównie w zakresie komponowania utworów muzycznych, ale także poezji. Po maturze rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Kijowskim, których jednak nie ukończył. Studiował także w konserwatorium w Kijowie. Pod koniec nauki w liceum i na początku studiów pracował też jako korepetytor, odbywając wtedy wiele podróży po dworach polskich i rosyjskich na terenie Polski i Naddnieprzańskiej Ukrainy, z których wrażenia będą kanwą licznych późniejszych utworów. Szczególnie istotny dla jego twórczości był pobyt w Byszewach koło Łodzi i znajomość z tamtejszym środowiskiem szlacheckim.

Debiutował w 1915 roku wierszem Lilith w kijowskim piśmie "Pióro". Debiut książkowy to Oktostychy w 1919 roku.

W 1918 roku pisarz przeniósł się do Warszawy, gdzie związał się ze środowiskiem pisma „Pro Arte et Studio” i kabaretu Pod Picadorem, a następnie współtworzyłgrupę literackąSkamander. Jednocześnie współpracował nie tylko ze „Skamandrem”, ale również poznańskimZdrojem”„Kurierem Lwowskim” czy „TygodnikiemIlustrowanym”. Należał również do założycieli teatru eksperymentalnego Elsynor

Na początku lat 20. służył w stacjonującym w Ostrowie Wielkopolskim 221. Pułku Piechoty złożonym głównie z ochotników (towarzyszył mu m.in. Aleksander Wat). Od 1928 zamieszkał w Podkowie Leśnej w posiadłości Stawisko. Dzisiaj znajduje się w niej muzeum.

W latach 1923–1925 był sekretarzem marszałka Sejmu Macieja Rataja. Od 1927 pracował w dyplomacji. Pełnił obowiązki sekretarza ambasady RP w Kopenhadze (1932–1935) i Brukseli (1935–1936).

W czasie II wojny światowej działał w strukturach Polski Podziemnej w wydziale kultury i sztuki. Współpracował z prof. Lorentzem przy ratowaniu zabytków kultury. Willa w Stawiskach przez cały okres okupacji, a zwłaszcza po upadku Powstania warszawskiego, była schronieniem dla wielu ludzi kultury. W latach 1945–1946, 1947–1949 i 1959–1980 pełnił funkcję prezesa Związku Literatów Polskich. Od marca 1947 do grudnia 1948 wydawał pismo "Nowiny Literackie", które miały w jego zamierzeniu wznowić tradycje "Wiadomości Literackich". Po wojnie bezpartyjny poseł na Sejm PRL I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji, przewodniczący Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju.

Jego wczesne wiersze, jak stwierdza Jerzy Kwiatkowski, charakteryzują się dużą niezależnością poetyki i tematyki. Na pierwszy plan wysuwa się tu parnasizm, a więc problem sztuki, a także rozległe związki tej poezji z różnorodnymi kulturowymikontekstami. Jednocześnie niemal od początku dominuje w twórczości Iwaszkiewicza ton swoistej melancholii, a nawet postrzegania ludzkiego losu wkategoriach tragicznych
Kolejne tomy Iwaszkiewicz są nieco bardziej skamandryckie .

 „Dionizje”  (1922),  „Kasydy zakończone siedmioma wierszami” (1925), „Księga dnia i nocy” (1929). Dochodzi tu do głosu prozaizacja poetyckiej rzeczywistości i skupienie na tematachprywatnych. W okresie skamandryckiego klasycyzmu Iwaszkiewicz wydaje świetny zbiór „Powrót do Europy” (1931), w którym objawia się jego wielka artystycznaerudycja. Najważniejszym tematem tej książki jest mit Europy jako kulturowejcałości, którą jednak charakteryzuje różnorodność poszczególnych krajów. W latach 30. z kolei Iwaszkiewicz objawia się jako mistrz formy opowiadania. Jego „Panny z Wilka”(1933), „Młyn nad Utratą” (1936) oraz „Dwa opowiadania” (1938) to zbiory przepojone problematyką egzystencjalno-filozoficzną. Widać tu postępujące ściemnienie tonacji emocjonalnej opowiadań pokazujących świat, w którym człowiek nie może osiągnąć szczęścia i spełnienia.  Z kolei „Czerwone tarcze” to powieść historyczna utrzymana w konwencji wielkiej paraboli. W 1945 roku ukazuje się tom opowiadań „Nowa miłość i inne opowiadania” zawierający świetne utwory Iwaszkiewicza z czasów wojennych: „Bitwa na równinie Sedgemoor”„Matka Joanna od Aniołów”„Stara cegielnia”. Mamy tu do czynienia z opowiadaniami historycznymi, które ujawniają absurd historii i całkowitą bezsilność człowieka wstarciu z dziejami. Historia jest postrzegana jako siła fatalna, a jednocześnie kpiąca ze wszystkich humanistycznych wartości. 
 Podobne akcenty można odnaleźć w późniejszych zbiorach opowiadań: „Dziewczyna i gołębie”(1955), „Tatarak i inne opowiadania” (1960), „Kochankowie z Marony” (1961). Dużą rolę odrywa tu zmysłowe postrzeganie rzeczywistości,erotyzmi motyw śmierci. Z kolei „Heidenreich” (1964) to zbiór opowiadań o tematyce historycznej, w których Iwaszkiewicz sięga do czasów powstania.

Ważnym dziełem powojennym Iwaszkiewicza jest też wielotomowa, epicka powieść „Sława i chwała”.

 Jarosław Iwaszkiewicz został pochowany 5 marca 1980 roku na cmentarzu w Brwinowie pod Warszawą. Za swoją działalność literacką i polityczną otrzymał wiele nagród i odznaczeń, m.in. tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego (1971) i Jagiellońskiego (1979).

 

 

Żródło:

https://culture.pl/pl/tworca/jaroslaw-iwaszkiewicz

https://biografia24.pl/jaroslaw-iwaszkiewicz/


 


Punkt cyfrowego wsparcia seniorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego WPEK i Zintegrowany Program Rewitalizacji Narodowz program rozwoju czytelnictwa Biblioteka narodowa Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa Logo warszawskich bibliotek msib Fundacja ksk

 


ZNAJDZIESZ NAS NA:

Facebook

BĄDŹ NA BIEŻĄCO:

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 


POLECANE LINKI

 

KONTAKT

POLITYKA COOKIES

NEWSLETTER

Projekt i wykonanie: AI