facebook link

Jan Brzechwa

Jan Brzechwa

15.08.1898—2.07.1966

15 sierpnia -120 rocznica urodzin

Poeta i satyryk. Do kanonu literatury przeszedł głównie jako autor utworów dla dzieci. Przyniosły mu ogromną popularność i zdobyły wielu naśladowców.

 

Jan Brzechwa, właściwie Jan Wiktor Lesman, urodził się 15 sierpnia 1898 w Żmerynce, zmarł 2 lipca 1966 w Warszawie.

Lata młodości  spędził na Kresach Wschodnich. Jego ojciec, Aleksander Lesman, pracował jako inżynier kolejowy w głębi Rosji. Brzechwa ukończył Zakład Naukowo-Wychowawczy Ojców Jezuitów w Chyrowie, a następnie - Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Zapisując się na studia wstąpił jednocześnie do 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej i jako ochotnik uczestniczył w latach 1920-1921 w wojnie polsko-bolszewickiej.

Jako adwokat i ekspert w dziedzinie prawa autorskiego był współzałożycielem Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych, a w latach 1924-1939 jego radcą prawnym. Do zawodu prawnika powrócił po drugiej wojnie światowej. Był między innymi radcą prawnym w Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik", a jednocześnie działał aktywnie w PEN Clubie.

Brzechwa zadebiutował jeszcze jako nastolatek w 1915, wierszami drukowanymi w petersburskim "Sztandarze". Kilka młodzieńczych wierszy zamieścił później w kijowskich "Kłosach Ukraińskich", dostał nawet nagrodę za wiersz poświęcony zmarłemu w listopadzie 1916 r. Henrykowi Sienkiewiczowi. Nie wiązał jednak wówczas swej przyszłości z karierą pisarską.

W 1926 r. Jan Brzechwa ożenił się po raz pierwszy, z Marią Sunderland, wnuczką siostry ojca. Kiedy w sierpniu 1928 przyszła na świat ich córka Krystyna, formalnie byli jeszcze małżeństwem, choć poeta romansował już z Karoliną Lentową z domu Meyer.

W 1926 r. Brzechwa wydał tom poezji "Oblicza zmyślone". Reakcje krytyki były dość radykalne. Zarzucano mu podobieństwo do twórczości jego kuzyna Bolesława Leśmiana. Dopiero kolejne tomiki poezji zyskały uznanie recenzentów, którzy nazywali go 'najśpiewniejszym poetą.'

Pierwszy tomik wierszy dla dzieci - "Tańcowała igła z nitką" wydano w 1937 r., ale z datą 1938. Znalazły się tam między innymi takie popularne do dziś wiersze, jak: "Pomidor", "Żuraw i czapla" czy "Na straganie". Rok po ukazaniu się pierwszego tomu z wierszami dla dzieci, wyszedł następny - "Kaczka Dziwaczka", ze "Znakami przestankowymi" czy "Sójką". Na lata drugiej wojny światowej przypada jeden z najważniejszych okresów twórczości bajkopisarza. Napisał wówczas takie utwory, jak "Akademia Pana Kleksa" czy "Pan Drops i jego trupa".

Tematem „Akademii Pana Kleksa”  są przygody chłopców, których wychowuje i uczy pan Kleks w swojej fantastycznej, bajkowej Akademii. Nauka w Akademii pobudza wyobraźnią, jest zabawą, w trakcie której chłopcy bez wysiłku mogą przyswoić sobie wiedzę.

Profesor dba, by jego wychowankowie uczyli się także obowiązkowości, odpowiedzialności. Książka do dziś jest w kanonie lektur szkolnych.

Po wojnie zaczął się dobry okres dla wierszy dla dzieci, a wręcz znakomity dla utworów propagandowych, gloryfikujących nowo panujący ustrój i jego przywódców. I choć Brzechwa sam członkiem partii nigdy nie był, początek lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku przebiegł pod znakiem  jego zaangażowania w proponowane przez nią, socrealistyczne wzorce.

Jako człowiek, który przez dwadzieścia pierwszych lat życia obcował na co dzień z językiem rosyjskim, był również znakomitym tłumaczem. Przełożył między innymi poematy baśniowe Aleksandra Puszkina, opowiadania Antoniego Czechowa, "12 krzeseł" Ilfa i Pietrowa, wiersze Siergieja Jesienina i Włodzimierza Majakowskiego, "Odwilż" Ilii Erenburga. Książki Brzechwy także doczekały się tłumaczeń na kilkanaście języków.

Cały czas kontynuował też karierę prawnika. Jako wybitny znawca tematu, często wspierał głosem doradczym prezesa Związku Literatów Polskich

Dwie kontynuujące "Akademię…" książki: "Podróże Pana Kleksa" i "Tryumf Pana Kleksa" napisał Brzechwa kolejno w 1961 i w 1965.

Jan Brzechwa został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

 

Żródło:

https://culture.pl/pl/tworca/jan-brzechwa


 


Punkt cyfrowego wsparcia seniorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego WPEK i Zintegrowany Program Rewitalizacji Narodowz program rozwoju czytelnictwa Biblioteka narodowa Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa msib Fundacja ksk

 


ZNAJDZIESZ NAS NA:

Facebook

BĄDŹ NA BIEŻĄCO:

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 


POLECANE LINKI

 

KONTAKT

POLITYKA COOKIES

NEWSLETTER

Projekt i wykonanie: AI