facebook link

Stanisław Grzesiuk

Stanisław Grzesiuk

6 maja- 100 rocznica urodzin

Urodził się 6 maja 1918 roku w Małkowie koło Chełma, zmarł 21 stycznia 1963 roku w Warszawie. Pisarz, pieśniarz, kompozytor, piewca obyczajów i specyficznego kolorytu starej Warszawy. Samorodny talent, zwany bardem Czerniakowa. 

W Warszawie mieszkał od drugiego roku życia. Był z zawodu ślusarzem, pracował w fabryce parowozówi jednocześnie uczył się wieczorowo, zdobywając zawód elektromechanika. Dzieciństwo i młodość spędził na Czerniakowie, w sporej części zamieszkiwanym przez warszawską biedotę i margines społeczny. Zasady wyznaczała tu ferajna drobnych cwaniaczków, okolicznych chuliganów i rozmaitych niebieskich ptaków będących nieustannie na bakier z prawem.

W pierwszych dniach września 1939 roku, Grzesiuk wraz z grupą kolegów opuścił Warszawę, chcąc dołączyć do oddziałów Wojska Polskiego. Do domu powrócił po kapitulacji miasta. Zrezygnował z pracy w fabryce przejętej przez Niemców, żył z szabru i handlu łupami z włamań do zakładów zarządzanych przez okupanta. Zaangażował się w walkę z wrogiem w nowo powstałych polskich podziemnych siłach zbrojnych. Aresztowany podczas łapanki, trafił na roboty przymusowe do Niemiec. Stamtąd, za pobicie niemieckiego bauera i ucieczkę z jego gospodarstwa, został zesłany do obozu koncentracyjnego w Dachau.  W 1941 roku osadzono go w Gusen I, gdzie doczekał wyzwolenia.

9 lipca 1945 r. wrócił do Warszawy. W 1946 roku ożenił się – z żoną Czesławą miał dwoje dzieci: córkę Ewę (1947–2003) i syna Marka (1950–2007).

Stanisław Grzesiuk sympatyzował z nowo powstałą PRL, upatrując w niej szansę zaradzenia obecnemu w dwudziestoleciu międzywojennym wyzyskowi, nędzy i chorobom. Udzielał się jako społecznik, został warszawskim radnym. Wiele razy podkreślał, że potworna bieda, w której dorastał, na zawsze odcisnęła piętno na jego poglądach i zniechęciła do systemu obowiązującego w przedwojennej Polsce. Był antyklerykałem i ateistą.

Znajomi skłonili go, aby opisał swoje barwne przeżycia, o których często im opowiadał. Z obozowych doświadczeń powstały wspomnienia "Pięć lat kacetu" (1958). Otwarcie i szczerze opowiadał Grzesiuk, jak dzięki wielkiemu życiowemu sprytowi i twardemu charakterowi udało mu się przeżyć w warunkach nazistowskiej machiny wyniszczania i niewolniczej pracy. W gawędowym stylu, bez fałszywej martyrologii, odsłonił swoją filozofię przetrwania obozowego piekła, zachowania godności w czasach, w których było to niemal niemożliwe. Prosty język, wartka akcja i wszechobecny humor, jakim przesycona jest ta książka, uczyniły go sławnym.

W kolejnej powieści "Boso, ale w ostrogach" (1959) sugestywnie odmalował klimat "szemranych" dzielnic miasta i ciężkie warunki życia, w jakich musiał dorastać. Utrwalił w niej Grzesiuk przedmiejski folklor Czerniakowa lat trzydziestych, dzielnicy warszawskiej biedoty. Miarą talentu Grzesiuka jest fakt, że jego wizję tamtej Warszawy wielu czytelników przyjęło jako szczerą prawdę, choć w dużym stopniu była to kreacja literacka. 

Pośmiertnie wydane wspomnienia Grzesiuka "Na marginesie życia" (1964) opisują dramatyczne zmaganie autora z gruźlicą, która była rezultatem pobytów w obozach koncentracyjnych. Mimo trudnego położenia bohater nie poddaje się. Zawsze twardy, próbuje sobie radzić, nie tracąc przewrotnego poczucia humoru. Opowiada swoją historię w brawurowym stylu – lekko autoironicznym. Bardzo szczerze opisuje też swoje zmagania z chorobą alkoholową.

Wspomnieniowa trylogia zapewniła mu sporą popularność. Chcąc urozmaicić spotkania autorskie zaczął śpiewać piosenki i wtedy właśnie narodził się Grzesiuk – warszawski bard. Występował publicznie, śpiewając uliczne ballady z Czerniakowa, Powiśla, Woli i Rybaków. Akompaniował sobie na bandżoli i gitarze. Miał w repertuarze takie piosenki jak: "Czarna Mańka", "Siekiera, motyka", "Bujaj się Fela", "Bal na Gnojnej", "Ballada o Felku Zdankiewiczu", "Komu dzwonią, temu dzwonią", "U cioci na imieninach" oraz "Nie masz cwaniaka nad warszawiaka", którą również skomponował. Wykonywał także mniej znaną "Balladę o Okrzei", śpiewaną na warszawskiej Pradze w początkach XX wieku.

W 2017 r. ukazała się biografia Stanisława Grzesiuka autorstwa Bartosza Janiszewskiego „Grzesiuk. Król życia”.

 W 2018 roku wznawiane są 3 pełne tomy wspomnień pisarza, po raz pierwszy bez skrótów.

Obok Stefana Wiecheckiego (Wiecha) , Stanisław Grzesiuk zaliczany jest do grona najbardziej zasłużonych twórców propagujących język i kulturę warszawskiej ulicy.

Żródło:

http://culture.pl/pl/tworca/stanislaw-grzesiuk


 


Punkt cyfrowego wsparcia seniorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego WPEK i Zintegrowany Program Rewitalizacji Narodowz program rozwoju czytelnictwa Biblioteka narodowa Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa msib Fundacja ksk

 


ZNAJDZIESZ NAS NA:

Facebook

BĄDŹ NA BIEŻĄCO:

POWRÓT DO GÓRY STRONY

 


POLECANE LINKI

 

KONTAKT

POLITYKA COOKIES

NEWSLETTER

Projekt i wykonanie: AI